Aktualności arrow Historia misji arrow Oporni Pomorzanie wobec chrześcijaństwa              
Advertisement
sie 10 2007
Oporni Pomorzanie wobec chrześcijaństwa PDF Drukuj Email
Dodał: Zdzisław Grad   
10.08.2007.

 


Swoją niezależność Pomorzanie budowali na długotrwałym osłabieniu Polski i Cesarstwa Niemieckiego. Sytuacja zmieniła się, gdy w Polsce samodzielne rządy objął Bolesław III Krzywousty.

W latach 1119-1121 Bolesław Krzywousty rozgromił pogańskich Pomorzan i rozpoczął chrystianizację ludów żyjących nad Bałtykiem. Władca próbował pozyskać dla tej misji polskich biskupów, jednak żądnego z nich nie zdołał przekonać. W tej sytuacji wybór Krzywoustego padł na biskupa z dalekiego Bambergu - Ottona.

Otton, urodzony w 1065 roku w szwabskiej rodzinie szlacheckiej, był w Polsce osobą dość znaną. Przebywał już w naszym kraju i nawet zapoznał się z językiem Słowian. Wybór Bolesława był znakomity. Biskup z Bambergu był człowiekiem europejskiego formatu, a jego autorytet w oczach papieża i cesarza był tak wysoki, iż mógł skutecznie osłonić misje polską na Pomorzu Zachodnim.

Jeszcze przed Ottonem na dwór księcia Bolesława przybył eremita i biskup hiszpański Bernard, pragnąc misjonować wśród Pomorzan. Krzywousty wysłał go na wyspę Wolin. Biskup zjawił się tam boso, świadomie rezygnując nie tylko z ochrony, ale i z wszelkiego splendoru. Reakcję na takie postępowanie znajdujemy w jednej z kronik:
„Mieszkańcy zaś z samego ubioru, lekceważąc go, jako że tylko według wyglądu sądzić umieli, mówili – (...) Jakże możemy wierzyć, żeś Ty zwiastunem Boga Najwyższego, skoro On chwalebny jest i wszelkiego bogactwa pełen, ty zaś wzgardy godny i tak ubogi, że nawet obuwia mieć nie możesz?”

Poganie nie mogli i nie chcieli pojąć reprezentowanych przez Bernarda Hiszpana zupełnie odmiennych wzorców wartości. On sam rychło przekonał się, że tacy przedstawiciele Boga nie znajdą tu żadnego posłuchu. Dopiero Otton z Bambergu, stosując inne metody, będzie mógł zostać apostołem Pomorza.

Pierwsza wyprawa misyjna Ottona rozpoczęła się w początkach maja 1124 roku. Biskup wyruszył na czele bogatego orszaku złożonego z duchownych i świeckich dostojników, oraz z drużyny rycerskiej. Cały orszak wyróżniał się splendorem i ukazywał siłę księcia polskiego i jego Boga. W Stargardzie Otton spotkał się z księciem pomorskim Warcisławem, a potem udał się do Pyrzyc, gdzie miały miejsce masowe chrzty. Stamtąd misja ruszyła do siedziby księcia w Kamieniu. Tu ochrzczono 3,5 tys. ludzi i zbudowano drewniany kościół.

Pierwsza wyprawa Ottona była przedsięwzięciem czysto polskim. Biskup z Bambergu występował jako wysłannik Bolesława Krzywoustego. W czasie blisko dwuletniej misji wybudowano 10 kościołów, a chrzest przyjęło ok. 22 tys. Pomorzan. Dla utrwalenia chrześcijaństwa, założone wcześniej biskupstwo w Lubuszu zostało przeniesione na wyspę Wolin. Tamtejszy kościół św. Piotra i Michała stał się siedzibą biskupa misyjnego, którym został uczestnik wyprawy misyjnej Polak – Wojciech.

Po powrocie Ottona do Bambergu na Pomorzu dochodzi do głosu reakcja pogańska. Jeżeli dzieło miało przetrwać, trzeba było ponownego przybycia misjonarza. Na bezpośrednią prośbę księcia Warcisława, na koszt własnej diecezji i przy poparciu cesarza Otton wraca, aby umocnić młody Kościół i nawrócić Wieletów. Po przybyciu misjonarz wpadł w sam wir konfliktu wielecko-pomorskiego. Biskupa uratowało nadejście księcia Warcisława. Pod osłoną wojsk udał się na wiec możnych wieleckich do miasta Uznam, gdzie pod groźbą najazdu króla niemieckiego Lotara, zapadła decyzja „dobrowolnego” przyjęcia chrztu. Otton, korzystając z wyjednanego pokoju, odwiedzał kolejne grody w zachodniej części księstwa i chrzcił ludność.

Następnie, pragnąc doprowadzić misję do końca, udał się do Gniezna w towarzystwie Warcisława. Tam przypuszczalnie książę pomorski złożył hołd Bolesławowi oraz uznał zwierzchnictwo arcybiskupa gnieźnieńskiego nad Pomorzem. W grudniu 1128 roku Otton powrócił do Bambergu, jednak związków z Pomorzem nie zerwał. Aż do swej śmierci w 1139 pozostał faktycznym sternikiem Kościoła na tym terenie.

Zachowane żywoty św. Ottona dostarczają nam ciekawych informacji o jego metodzie pracy misyjnej. Porządek każdego spotkania obejmował najpierw rozmowy z arystokracją, a dopiero później z ogółem wolnych mieszkańców, czyli wiecem. Czasem wszystko przebiegało bardzo gładko. W Pyrzycach możni dali od razu swą zgodę, wprawiając tym w zdziwienie samych misjonarzy. W Kamieniu, gdzie żona księcia Warcisława popierała misję, przyjęcie było również przychylne. Dopiero za Odrą, bliżej plemion połabskich, mocno przywiązanych do pogaństwa, pojawił się silny opór.

W Szczecinie na przykład misjonarze pracowali dwa miesiące bez żadnego rezultatu i dopiero groźba Krzywoustego – nawrócenie albo wojna – skłoniła możnych i wiec do przyjęcia nowej wiary. Takim argumentem bywała też obietnica zmniejszenia daniny, którą musiały płacić podbite plemiona.

Ta mieszanina perswazji i presji wydaje się bardzo typowa dla tamtych czasów. Sama zgoda księcia, możnych i wiecu miała niemałe znaczenie, ale to nie było wszystko. Dla ówczesnych ludzi liczyły się przede wszystkim przekonujące, namacalne argumenty, na przykład siła Boga chrześcijańskiego w porównaniu z bogami pogańskimi. Zwycięstwo na polu bitwy można było interpretować jako znak z tamtej strony. Sama prezentacja misjonarzy i ich sposób działania także miały istotne znaczenie.

Poza tym nowa religia mogła dużo skuteczniej integrować ludność w obrębie tworzącego się organizmu państwa. Chrystianizm jako czynnik jednoczący umacniał prestiż księcia-władcy, miedzy innymi poprzez perspektywę sakry królewskiej. Przyjęcie chrześcijaństwa stanowiło zresztą konieczny warunek uznania międzynarodowego, co dawało nowemu państwu określony status, utrudniający jego podbicie przez inne państwo chrześcijańskie. Otton, doprowadzając do wiary w Chrystusa Pomorzan Zachodnich, jawi się jako jeden z tych, którzy przez chrześcijaństwo jednoczyli Europę.

A. Miotk,SVD

 

 
Aktualności przez kanał RSS
Znajdź mnie na Facebook'u
Rozmaitości
Ciekawe strony
Galeria Zdjęć
Księga Gości
Audycje Radiowe
Zamów moje książki
Mapa Strony
Kontakt
Napisz do nas
Dzisiaj jest...
23 Września 2017
Sobota
Imieniny obchodzą:
Boguchwała,
Bogusław, Libert,
Minodora, Tekla
Do końca roku zostało 100 dni.