Aktualności arrow Historia misji arrow Chrystianizacja Rusi              
Advertisement
sie 10 2007
Chrystianizacja Rusi PDF Drukuj Email
Dodał: Zdzisław Grad   
10.08.2007.

 


Na przełomie X i XI wieku Ruś Kijowska była największym państwem w Europie i zajmowała obszar 1 miliona km2. Mieszkało tu blisko 5 milionów ludzi. Rusini handlowali głównie futrami, skórami, miodem i woskiem. Sprowadzali zaś tkaniny, wino, drogie kamienie i ozdoby.

Szlak „od Waregów do Greków”, czyli od Zatoki Fińskiej do Morza Czarnego i Konstantynopola, był znanym szlakiem handlowym. Tą drogą docierało na Ruś Kijowską także chrześcijaństwo. Przyłączenie tych terenów do Bizancjum stanie się jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Europy.

Narodziny narodu ruskiego były dziełem handlarzy skandynawskich, którzy przybyli tu w poszukiwaniu bogactw. Ich pierwszym ośrodkiem był Nowogród. W 860 roku uwolnili oni Słowian kijowskich spod panowania Chazarów, a Kijów stał się centrum ich dalszych wypadów.

W tym czasie naczelnym bóstwem pogańskich Rusinów był Swaróg – bóg nieba i ognia. Szczególnym kultem cieszył się Perun, odpowiedzialny za pioruny i błyskawice. Centralne miejsce w obrzędowości zajmował kult zmarłych. W łaźniach przygotowywano kąpiele dla dusz, szczególnie zimą, ażeby nie pomarzły. W takim kontekście pojawia się chrześcijaństwo.

Pierwsi Ruso-Normanowie zostają ochrzczeni w Konstantynopolu już około 860 roku. Dopiero jednak działalność księżnej Olgi rozpoczęła proces tworzenia państwa ruskiego i jego chrystianizacji. Przed chrztem była ona okrutną władczynią. Na przykład, aby pomścić zgładzonego podstępem męża Igora kazała żywcem zakopać posłów buntowniczego plemienia. Później zaprosiła 50 najlepszych mężów, rządzącym ziemią drewlańską, i wszystkich spaliła w łaźni. W końcu nadszedł rok 957 – rok chrztu księżniczki Olgi. Późniejszy kronikarz napisał o niej: „Była zwiastunem Rusi chrześcijańskiej jako jutrzenka przed słońcem i jako zorza przed świtem”.

Księżna została ochrzczona najprawdopodobniej w Konstantynopolu i tam też przyjęła imię małżonki panującego cesarza Konstantyna - Heleny. Chrzest w stolicy Bizancjum nie stanowił dla władczyni przeszkody w szukaniu misjonarzy na Zachodzie. Prośba poselstwa kijowskiego do Ottona I została spełniona. W 961 roku zakonnik Adalbert, jako biskup misyjny, udaje się na Ruś, jednak pracuje tu bez większych rezultatów. W tym ogromnym kraju, gdzie pogaństwo kwitło jeszcze w najlepsze, przenikanie chrześcijaństwa nie było łatwe. Co najmniej przez pół wieku ludność stawiała zacięty opór. Nadal składano ofiary z ludzi, a misjonarze musieli nieraz ratować się ucieczką.

Decydującym momentem w chrystianizacji Rusi był chrzest wnuka Olgi - księcia Włodzimierza. Stało się to w Kijowie w roku 988. Ten lubieżny olbrzym i nieokrzesany żołnierz, który zmarł w zgrzebnej szacie pokutnika, wsławiając się miłosierdziem i łagodnością, jest w pewnym sensie odbiciem chrześcijaństwa rosyjskiego, pełnego najprzeróżniejszych sprzeczności. Współistnieć w nim będzie żywa wiara wraz z upodobaniem do grzechu.

Włodzimierz miał wybitny talent polityczny, umiał zjednywać sobie ludzi i posiadał wrodzony spryt. W celu wzmocnienia władzy centralnej podjął próbę stworzenia w Kijowie panteonu wszystkich bóstw plemiennych. Kiedy eksperyment się nie powiódł, książę zdecydował się na przyjęcie chrześcijaństwa. Wedle zapisu mnicha i kronikarza Nestora, pierwszorzędną sprawą było dokonanie wyboru odpowiedniego obrządku. Włodzimierz zwołał na swój dwór przedstawicieli chrześcijan z różnych krajów, a nawet muzułmanów. Potem wszędzie tam wysłał swych posłów, aby zobaczyli na miejscu jak wyglądają ich nabożeństwa i służba Bogu.

W kronice czytamy:
„Chodziliśmy do Bułgarów i patrzyliśmy, jak się kłaniają w świątyni - to jest w meczecie - stojąc bez pasa; pokłoniwszy się, siądzie, i patrzy tędy i owędy jak opętany, i nie ma wesela w nich, jeno smutek i smród wielki. Nie jest dobry zakon ich. I przyszliśmy do Niemców, i widzieliśmy w świątyni mnogie nabożeństwa odprawiane, a piękności nie widzieliśmy żadnej. I przyszliśmy do Greków, i wiedli nas, gdzie służą Bogu swojemu, i nie wiedzieliśmy: w niebie byliśmy, czy na ziemi. Nie ma na ziemi takiego widowiska pięknego. Nie wiemy jak opowiedzieć o tym, wiemy tylko, że tam Bóg z ludźmi przebywa, i nabożeństwo ich jest najlepsze ze wszystkich krajów”.

Przepych sakralnych budowli Konstantynopola i jego liturgia miały decydujące znaczenie w wyborze obrządku dokonanym przez Włodzimierza. Decydując się na Bizancjum, poślubił on księżniczkę bizantyjską Annę – siostrę cesarza Bazylego II. Zaraz po przyjęciu chrztu przez władcę, nastąpił masowy chrzest Kijowian w wodach Dniepru w uroczystość Zesłania Ducha Świętego.

Książę Włodzimierz podniósł chrześcijaństwo do rangi religii państwowej i oficjalnie zabronił pogaństwa. Do pracy misyjnej sprowadził duchowieństwo z Krymu i Bułgarii. Przystąpiono do organizowania miejscowego Kościoła. Wkrótce Ruś otrzymała własną metropolię w Kijowie, a jej pierwszym metropolitą został Grek Teofilakt. Przed 1170 rokiem w arcybiskupstwie kijowskim było już 11 diecezji. W połowie XIII wieku sieć parafialna pokryła cały kraj.

Przeogromną rolę w dziele chrystianizacji Rusi odegrały klasztory bazyliańskie. W okresie przedmongolskim ich liczba sięgała 200. Szczególnie dla duchowej i materialnej kultury kraju zasłużył się największy klasztor w Kijowie – Ławra Peczerska. To tu powstała pierwsza kronika państwa ruskiego – Latopis Nestora.

Chrzest Rusi był wielkim aktem religijnym i zarazem doniosłym wydarzeniem politycznym. Wydarzenie to można porównać ze związkiem Kościoła frankijskiego z Rzymem, jaki się dokonał za czasów św. Bonifacego, Pepina i Karola Wielkiego. Różnica jednak jest taka, że na wiodącym ludzie słowiańskim - Rusinach, nie Zachód lecz chrześcijaństwo bizantyjskie wycisnęło swoje decydujące piętno. Ich przyszła stolica – Moskwa, była przeznaczona do tego, aby po upadku Konstantynopola – nowego Rzymu, stać się „trzecim Rzymem”.


A.Miotk,SVD

 
Aktualności przez kanał RSS
Znajdź mnie na Facebook'u
Rozmaitości
Ciekawe strony
Galeria Zdjęć
Księga Gości
Audycje Radiowe
Zamów moje książki
Mapa Strony
Kontakt
Napisz do nas
Dzisiaj jest...
21 Listopada 2017
Wtorek
Imieniny obchodzą:
Albert, Alberta,
Albertyna, Janusz,
Konrad, Konrada,
Maria, Piotr,
Regina, Rena, Rufus,
Twardosław, Wiesław
Do końca roku zostało 41 dni.