Rozdzielenie się Kościołów rzymskiego i bizantyjskiego w 1054 roku wpłynęło hamująco na idę misyjną Kościoła prawosławnego. W teologii i działaniu dawano pierwszeństwo misji wewnętrznej nad zewnętrzną.
W tym względzie Prawosławny Kościół Rosyjski zajął odrębne stanowisko. Praktycznie jako jedyny spośród wszystkich autokefalicznych wspólnot Kościoła Wschodniego przyczynił się w późniejszych wiekach do rozszerzania chrześcijaństwa.

Blisko 130 lat temu powstało zgromadzenie zakonne, którego nie sposób pominąć przy omawianiu działalności misyjnej Kościoła. Założone z myślą o pierwszej ewangelizacji, do dzisiaj stara się wypełniać swój charyzmat.

Mowa tu o Zgromadzeniu Słowa Bożego, znanym w Polsce pod nazwą werbiści. 5 października 2003 roku, w ramach 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II, został kanonizowany założyciel tej misyjnej wspólnoty - o. Arnold Janssen.

Na antypodach świata, na tysiącach wysp rozrzuconych pośród błękitnych wód Pacyfiku, rozciąga się Oceania. I choć wraz z Australią zajmuje prawie 1/3 powierzchni ziemi, to liczba mieszkańców nie osiąga nawet 30 milionów.

Ewangelizacja Oceanii rozpoczęła się na dobre dopiero w XIX wieku. Ogromne odległości geograficzne, różnice kulturowe między mieszkańcami poszczególnych wysp, liczne języki i dialekty, a w końcu wpływ sytuacji politycznej i kolonialnej - to swoiste właściwości, z którymi musieli zmierzyć się misjonarze pracujący wśród ludów Oceanu Spokojnego.

Burzliwe fale Rewolucji Francuskiej wydawały się skazywać Kościół katolicki na śmierć. Jednakże Restauracja przyniosła ze sobą przebudzenie chrześcijaństwa. Kenneth Latourette pisał: „Ma się wrażenie, że nigdy nie było takiego ożywienia; nigdy chrześcijaństwo nie było tak silne, nawet w swoich wyidealizowanych pierwszych wiekach”.

Wiek XIX jest niezmiernie ważny także dla historii misji. Powstały wówczas dziesiątki nowych zgromadzeń misyjnych. Niektórym z nich spróbujemy się przyjrzeć.